التماس تأمل// مهجوریت قرآن؛ از قسم دروغ تا زینت چراغانی/ پیامبر اسلام از چه چیز امتش به خداوند شکایت کرد؟

0
این شکایت پیامبر (ص) امروز نیز همچنان ادامه دارد، کـه از گـروه عـظیمى از مسلمانان به پیشگاه خدا شکایت مى برد که این قرآن را به دست فـرامـوشـى سـپـردنـد، قـرآنـى کـه رمـز حـیـات اسـت و وسـیـله نـجـات قـرآنـى کـه عـامـل پـیروزى و حرکت و ترقى است ، قرآنى که مملو از برنامه هاى زندگى مى باشد، ایـن قـرآن را رهـا سـاخـتـنـد و حـتى براى قوانین مدنى و جزائیشان دست گدائى به سوى دیگران دراز کردند!

گروه معارف – رجانیوز: وقتی در احوالات برخی اقوام در تاریخ جهان می نگریم، گمشده ای را در زندگی شان می یابیم که گویی تمام سعادت و مفید بودنشان در گرو آن ،گم شده است. گم شده ای که در طول تاریخ لبیک گویان به پیامبران الهی و کلمه حق به وصالش رسیدند و از آن سرچشمه آب حیات بهره ها جستند. آری ، آنچه که خداوند به واسطه ی انبیائش بر مردم نازل نمود و آنان را به طریق هدایت دعوت کرد همان گم شده ای است که تسلیم شدگان راه حق آن را به نیکی یافته اند.

قرآن کریم که جامع همه هدایت ها و مستجمع همه حکمت ها است، عطیه بزرگ الهی است که به واسطه برترین پیامبرش، نزول آن را بر ما منت نهاده شد و با انتصاب الهی  ائمه معصومین(ع) به عنوان والیان دین و مفسران حقیقی قرآن، اکمال دین و اتمام نعمت صورت پذیرفت.

قرآن کریم به اذعان خود و روایات معصومین(ع) جامع تمامی برنامه هایی است که بشریت چه در عرصه فردی و چه در عرصه اجتماعی برای رسیدن به سعادت بدان نیازمند است؛ همانطور که خداوند در سوره مبارک نحل می فرماید:

(…winking وَ نَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْ ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَهً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمین  : و ما این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز، و مایه هدایت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است.

اما امروزه شاهد آن هستیم که این قرآن با عظمت که برای  تمامی گمشده های بشریت پاسخ دارد و برای تمامی عرصه های زندگی اش برنامه ارائه می کند ، در بین ما مهجور و متروک است.

نه تنها برای برنامه گرفتن و ساختن عرصه های مختلف زندگی مبتنی بر قرآن و ارائه سوالات بشریت به آن جامعِ عظیم و دریافت پاسخ از آن کوتاهی کرده ایم بلکه در قرائت و انس و فهم مطالب آن هم قصور فراوان داشته ایم.

آیات و روایات و شواهد عینی فراوانی را می توان به عنوان سند این ادعا ارائه کرد اما در این مقال تنها به دو آیه از سوره مبارکه فرقان می پردازیم و در معانی آن تدبر می کنیم:

و قال الرسول یرب إ ن قومى اتخذوا هذا القرءان مهجورا (30) و کذلک جعلنا لکل نبى عدوا من المجرمین و کفى بربک هادیا و نصیرا (31)

۳۰ – پیامبر عرضه داشت : پروردگارا! این قوم من از قرآن دورى جستند. ۳۱ – و اینگونه براى هر پیامبرى دشمنى از مجرمان قرار دادیم ، اما همین بس که خدا هادى و یاور تو است .

تدبر در معانی ژرف این آیه شریفه که دقیقا شکایت رسول گرامی اسلام(ص) از مهجوریت قرآن میان امتشان را می رساند، برکات فراوانی خواهد داشت:

تفسیرنمونه:
خدایا، مردم قرآن را ترک کردند!
از آنـجـا کـه در آیـات گـذشـتـه انـواع بهانه جوئیهاى مشرکان لجوج و افراد بى ایمان مطرح شده بود نخستین آیه مورد بحث ، ناراحتى و شکایت پیامبر اسلام (صلى اللّه علیه و آله و سـلّم ) را در پـیـشـگـاه خـدا از کیفیت برخورد این گروه با قرآن بازگو مى کند، مى گوید: پیامبر به پیشگاه خدا عرضه داشت : پروردگارا! این قوم من قرآن را ترک گفتند و از آن دورى جستند (و قال الرسول یا رب ان قومى اتخذوا هذا القرآن محجورا).
ایـن سـخن و این شکایت پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلّم ) امروز نیز همچنان ادامه دارد، کـه از گـروه عـظیمى از مسلمانان به پیشگاه خدا شکایت مى برد که این قرآن را به دست فـرامـوشـى سـپـردنـد، قـرآنـى کـه رمـز حـیـات اسـت و وسـیـله نـجـات قـرآنـى کـه عـامـل پـیروزى و حرکت و ترقى است ، قرآنى که مملو از برنامه هاى زندگى مى باشد، ایـن قـرآن را رهـا سـاخـتـنـد و حـتى براى قوانین مدنى و جزائیشان دست گدائى به سوى دیگران دراز کردند!
هـم اکـنـون اگـر بـه وضـع بـسـیارى از کشورهاى اسلامى مخصوصا آنها که زیر سلطه فـرهـنـگـى شـرق و غـرب زنـدگـى مـى کنند نظر بیفکنیم مى بینیم قرآن در میان آنها به صورت یک کتاب تشریفاتى درآمده است ، تنها الفاظش را با صداى جالب از دستگاههاى فـرسـتـنـده پخش مى کنند، و جاى آن در کاشى کاریهاى مساجد به عنوان هنر معمارى است ، بـراى افـتـتاح خانه نو، و یا حفظ مسافر، و شفاى بیماران ، و حداکثر براى تلاوت به عنوان ثواب از آن استفاده مى کنند.
حتى گاه که با قرآن استدلال مى نمایند هدفشان اثبات پیشداوریهاى خود به کمک آیات با استفاده از روش انحرافى تفسیر به رأى است .
در بعضى از کشورهاى اسلامى مدارس پر طول و عرضى به عنوان مدارس تحفیظ القرآن دیـده مـى شـود، و گـروه عظیمى از پسران و دختران به حفظ قرآن مشغولند، در حالى که انـدیـشـه هـاى آنها گاهى از غرب و گاه از شرق ، و قوانین و مقرراتشان از بیگانگان از اسلام گرفته شده است ، و قرآن فقط پوششى است براى خلافکاریهایشان .

آرى امروز هم پیامبر (ص) فریاد مى زند: خدایا! قوم من قرآن را مهجور داشتند!مـهـجـور از نـظـر مغز و محتوا، متروک از نظر اندیشه و تفکر و متروک از نظر برنامه هاى سازنده اش !
آیـه بـعـد بـراى دلدارى پیامبر گرامى اسلام (ص) که با این مـوضـعـگـیـرى خـصـمـانـه دشمنان مواجه بود مى فرماید: و این گونه براى هر پیامبرى دشـمـنـى از مـجـرمـان قـرار دادیـم (و کـذلک جـعـلنـا لکل نبى عدوا من المجرمین ).
فـقـط تـو نـیـستى که با عداوت سرسختانه این گروه روبرو شده اى ، همه پیامبران در چنین شرائطى قرار داشتند که گروهى از مجرمان به مخالفت آنها
برمى خاستند و کمر دشمنى آنان را مى بستند.
ولى بـدان تـو تنها و بدون یاور نیستى همین بس که خدا هادى و راهنما، و یار و یاور تو است (و کفى بربک هادیا و نصیرا).
نـه وسـوسـه هاى آنها مى تواند تو را گمراه سازد چرا که هادیت خدا است ، و نه توطئه هاى آنها مى تواند تو را در هم بشکند چرا که یاورت پروردگار است که علمش برترین علمها و قدرتش مافوق همه قدرتها است .
اتفاقا این موضوعِ با اهمیت و تاسف بارِ مهجوریت قرآن به زمان حاضر خلاصه نمی شود و ادوار مختلفی در تاریخ اسلام  بوده اند که حتی وضعی اسف بار تر از امروز را از لحاظ مهجوریت قرآن در خود گذرانده اند.

در همین سده های گذشته، بودند مصلحانی چون سید جمال الدین اسدآبادی، محمد عبده و عالمان اینچنینی که به فاجعه مهجوریت قرآن میان مسلمین پی بردند و علیه آن کمر جهاد و مبارزه بستند.

در میان مردم از بی همتا بودن قرآن در توانایی ارائه برنامه در عرصه های مختلف زندگی بشر و لذت انس و دوستی با قرآن گفتند و در میان خواص علیه نگرش های غلط و مهجور کننده قرآن و دیدگاه های حداقلی به آن شوریدند.

سید جمال الدین اسدآبادی در یکی از سخنرانی های خود گفت :

بارالها گفته‌ تو است‌:
  و من‌ جاهد فینا لنهدینهم‌ سبلنا و ان‌الله لمع‌ المحسنین‌
(…winkingآقایان‌! مدینه‌ فاضله‌ ی انسانی‌ و صراط‌ المستقیم‌ سعادت‌ بشری‌ قرآن‌ است‌. گرامی‌ دستور مقدس‌ که‌ نتیجه‌ شرافت‌ کل‌ ادیان ‌حقه‌ عالم‌ و برهان‌ قاطع‌ خاتمیت‌ مطلقه‌ دین‌ اسلام‌ الی‌ یوم‌ القیامه‌ و ضامن‌ سعادت‌ دارین‌ و فوز نشأتین‌ است‌؛
آه‌، آه‌ چه سان‌ ازفرط‌ غفلت‌ مهجور شده‌. گرامی‌ دستور مقدس،‌ که‌ مختصر شراره‌ ای از قبسات‌ انوار مضیئه‌اش،‌ عالم‌ قدیم‌ و دنیای‌ جدید را از‌ آن ‌حقارت‌ به‌ این‌ تمدن‌ رسانید.
آه‌، آه‌ چه سان‌ فوائد امروزِ آن‌ از فرط‌ جهل‌ و غفلت‌ منحصر در امور ذیل‌ شده‌ است‌:
تلاوت ‌بالای‌ قبور شبهای‌ جمعه‌،مشغولیت‌ صائمین‌،زباله‌ مساجد،کفاره‌ گناه‌،بازیچه‌ مکتب‌ چشم‌ زخم‌،نظر قربانی‌،قسم‌ دروغ‌،مایه‌ گدائی‌،زینت‌ قنداق‌،سینه بندعروس‌،بازوبند نانوا،گردن ‌بند بچه‌ها،حمایل‌ مسافرین‌،سلاح‌ جن‌زده‌ها،زینت‌ چراغانی‌،نمایش‌ طاق‌ نصرت‌،مقدمه‌ انتقال‌ اسباب‌،حرز زورخانه‌ کار،مال‌التجاره‌ روسیه‌ و هند،سرمایه‌ کتابفروشها،سرمایه‌ گدائی ‌زنان‌ بی‌تقوی‌ و مردان‌ بی ‌سروپا در معابر!
آه‌، وا اسفا، یک‌ سوره‌ والعصر، که‌ فقط سه‌ آیه‌ بیش‌ نیست‌، اساس‌ نهضت اصحاب‌ صفه‌ گردید که‌ از فیض‌ مقدس‌ همین‌ مختصر سوره‌ مبارکه‌ شرک‌زار بتخانه‌ مکه‌ را قبل‌ از هجرت‌ بستان‌ وحدت‌ و یزدان خانه‌ بطحا نمودند.
آه‌ والهفاه‌! این‌ کتاب‌ مقدس‌ آسمانی‌، این‌ گرامی‌ تصنیف‌ حضرت‌ سبحانی‌، این‌ مایه‌ کل‌السعادات‌ انسانی‌، از دیوان‌ سعدی ‌و حافظ‌ و مثنوی‌ و ابن‌فارض‌ امروزه‌ کمتر محل‌ اعتناء و مورد اهتمام‌ است‌در هر مواعظ‌ و معانی‌ عرشی‌ و فرشی‌ از اواستفاده‌ کنند.
برعکس‌، در جمعی‌ که‌ یکی‌ از منسوجات‌ شعریه‌ خوانده‌ می‌شود، نفس ها از ته‌ دل‌ کشیده‌، چشم ها، گوشها و دهن هابرای‌ او باز مانده‌ و چه‌ اندازه‌ قرآن‌، برعکس‌ که‌ هرگز در هیچ‌جا با قیل‌ و قال‌ فکر و کار کسی‌ مزاحم‌ نخواهد بود.
 یگانه‌ راه‌ علاج‌ و نجات‌ منحصر به‌ این‌ است‌ که‌ :
هر فردی‌ از افراد مسلمانان‌ برطبق‌ قرآن‌ مجید طابق ‌النعل‌ بالنعل‌ باید عمل‌ نماید و به‌اسلاف‌ (صالح) خود در صدر اول‌ اسلام‌ اقتدا کند و از خلوص‌ نیت‌ و صفای‌ باطن‌ ونوع‌ خواهی‌، دوری‌ از حقد و بخل‌ و حسد، طمع‌، بساطت‌، عیش‌، التزام‌ بواجبات‌ و محرمات‌ که‌ مابه‌السعاده‌ و السیاده‌ اسلاف ‌ما بود به‌ بازار عمل‌ گذارد.

از طرف دیگر همواره قرآن کریم، مسلمانان را به تدبر و انس با قرآن دعوت فرموده و می فرماید:

«کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ وَ لِیَتَذَکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ : [این] کتابى مبارک است که آن را به سوى تو نازل کرده ایم تا در[باره] آیات آن بیندیشند، و خردمندان پند گیرند.» (ص،۷)

تلاوت قرآن می تواند زمینه انس با قرآن را فراهم آورد که این مهم خود می تواند زمینه تدبر، درس گیری و عمل به قرآن شود ، همانطور که قرآن کریم می فرماید:

«فَاقْرَؤُا ما تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ : هر چه قدر که میسر است از قرآن کریم تلاوت کنید.»( مزمل/۲۰)

از طرفی امام صادق(ع) دعوت می نمایند تا مسلمانان روزانه پنجاه آیه از قرآن را تلاوت کنند:

«القرآن عهدالله الی خلقه، فقد ینبغی للمرء المسلم ان ینظرفی عهده و ان یقراء منه فی کل یوم خمسین آیه » : قرآن عهد خداوند نسبت به بندگان اوست. سزاوار است که یک انسان مسلمان در این عهدنامه الهی بنگرد و هر روز پنجاه آیه از آن رابخواند.(وسایل الشیعه، ج ۴، ص ۸۴۹)

در منابع دینی ما همواره به تلاوت مستمر قرآن تشویق شده است چرا که تلاوت قرآن می تواند زمینه انس با قرآن و تدبر در آیات الهی را فراهم آورد و این مهم خود گامی بلند در جهت درس آموزی از اقیانوس بی کران معارف قرآنی و عمل به آن ها است.

تلاوت قرآن، انس با قرآن، تدبر و فهم معارف قرآن، عمل به قرآن، ارجاع سوالات فردی و اجتماعی و پاسخ گرفتن از قرآن، ساخت زیرساخت های مختلف زندگی فردی و اجتماعی بر مبنای معارف قرآن ،تنها بخشی از وظایف فرد مسلمان و جامعه اسلامی در برابر قرآن است که با آن فاصله زیادی داریم و هنوز نتوانسته ایم از ظواهر بی حاصل و رونمایی های بی مورد عبور کنیم و قرآن را به متن جامعه و زندگی فردی و اجتماعی مسلمین بیاوریم . این معنای مهجوریت قرآن است ولو اینکه در هر کوی و برزن ازقرآن های تزیینی رونمایی کنند و بدون توجه به معارفش با ظاهرش بازی نمایند.

لطفا دیدگاه خود را ثبت کنید