آیا عراقچی درباره منشا تحریم دلار راست می گوید؟

0

گرچه امکان استفاده از سایر ارزها بدون ارتباط با دلار وجود دارد اما مسئله اصلی این است که بانکهای اروپایی بزرگ که کار تسویه یورو را انجام میدهند حاضر به همکاری با بانکهای ایرانی نیستند.

دکتر علی یحیی زاده، آقای عباس عراقچی یکشنبه شب در گفتگوی ویژه خبری حاضر شد و در خصوص ابهامات جدید ایجاد شده در مسیر رفع تحریمها توضیحاتی ارائه کرد. ایشان که اکنون مسئول پیگیری اجرای برجام نیز هست، دو دسته مانع را در مسیر رفع تحریمها برشمرد. دسته اول اقدامات اجرایی که به طور طبیعی برای بازگشت اقتصاد به شرایط پساتحریم زمانبر است. در این دسته ایشان به زمانبر بودن افزایش تولید نفت و زمانبر بودن نصب نرم افزارهای لازم برای اتصال به سوئیفت اشاره کرد. دکتر عراقچی دسته دوم موانع را به سیاستهای فرابرجامی آمریکا ارتباط داد و گفت با توجه به تحریمهای غیر هسته‌ای باقیمانده و به خصوص تحریمهای اولیه، بانکها و شرکتهای خارجی حاضر به بازگشت به اقتصاد ایران نیستند و همین باعث شده تا هنوز آثار رفع تحریمها از روی کاغذ به صحنه عمل منتقل نشود.

عراقچی مهمترین مانع برای رفع تحریمها را عدم همراهی بانکهای خارجی به خصوص بانکهای اروپایی نامبرد و اظهار داشت باقی بودن تحریم دلار و جرائمی که بانکهای اروپایی به خزانه‌داری آمریکا پرداخت کرده اند باعث شده تا بازگشت روابط بانکی با دشواری مضاعف مواجه شود. البته ایشان تحریم دلار را یک نوع تحریم اولیه دانست که سی سال قبل وضع شده و ارتباطی با موضوع هسته‌ای نداشته است.

اگر توضیحات عراقچی در خصوص دسته اول موانع پسابرجامی را بپذیریم (با توجه به اظهارات مقامات اتریش و سوئیس پذیرش آن سخت است)، اما در خصوص موانع دسته دوم نکات قابل تاملی وجود دارد:

۱- مهمترین عامل فشار اقتصادی در سالهای ۸۹ تا ۹۱ کاهش شدید روابط بانکی با بانکهای ایرانی بود و سایر تحریمها وزن چندانی در مقایسه با این تحریم نداشت. بنابر این هدف از برجام در درجه اول رفع این تحریم و فراهم شدن شرایط برای دریافت وجوه نفت و آزاد سازی ذخائر ارزی بود. حال اگر به هر دلیلی این هدف محقق نشده، نباید آن را تقلیل داد بلکه باید گفت هدف اصلی برجام محقق نشده است. این همان موضوعی است که رهبری معظم در سخنان روز اول سال به آن اشاره کردند و گفتند هنوز ذخائر ارزی ایران آزاد نشده است!

۲- بر خلاف اظهارات عراقچی، مانع اصلی برقراری روابط بانکی تحریمهای هسته ای است که با کوتاهی تیم مذاکره کننده از لیست موضوعات برجام کنار گذاشته شد. در راس این تحریمها، تحریم چرخه دلار و تحریم فینسن است. واقعیتی که عراقچی از آن میگذرد علت و تاریخ وضع این تحریمهاست. تحریم چرخه دلار مربوط به سی سال قبل نیست بلکه جزو تحریمهایی است که در کوران پرونده هسته‌ای علیه ایران وضع گردید. در ۱۰ نوامبر سال ۲۰۰۸ (سال  ۱۳۸۷ شمسی) وزارت خزانه‌داری آمریکا طی دستور العملی دسترسی بانکهای ایرانی به دلار را قطع کرد.

این دستور العمل را در لینک زیر ببینید:

https://www.treasury.gov/resource-center/sanctions/Documents/fr73_66541.pdf

بعد از این تاریخ هر گونه پرداخت دلاری ایران در مسیر تسویه در بانکهای آمریکایی رد شد و ایران مجبور گردید از ارزهای جایگزین نظیر یورو استفاده کند. در سال ۲۰۱۲ (۹۱ شمسی)‌با تصویب دستور اجرایی ۱۳۵۹۹ توسط اوباما قطع چرخه دلار به توقیف چرخه دلار تغییر یافت و از این تاریخ تاکنون هر گونه انتقال وجه دلاری مرتبط با بانکهای ایران در مسیر تسویه مسدود می گردد! متاسفانه این تحریم نیز از فهرست مطالبات تیم ایرانی در ایام تصویب برجام کنار گذاشته شد.

۳- گرچه امکان استفاده از سایر ارزها بدون ارتباط با دلار وجود دارد اما مسئله اصلی این است که بانکهای اروپایی بزرگ که کار تسویه یورو را انجام میدهند حاضر به همکاری با بانکهای ایرانی نیستند. این اتفاقی نیست و به اعتراف عراقچی ناشی از پیغامهای پنهان طرفهای آمریکایی به این بانکهاست. علی رغم اصرار مکرر ظریف و دیگر آقایان از جناب کری و اوباما برای کوتاه آمدن از این مسیر، آقای اوباما آب پاکی را ریخت و اعلام کرد ایران بجای دلار از دیگر ارزها استفاده کند.

۴- برخلاف ساده انگاری دولتمردان یازدهم، طرف غربی و امریکایی اهداف بسیار بزرگتری از تحریم دارد و تنها به عقب نشینی هسته ای ایران رضایت نمیدهد. بنابر این ساده انگارانه است که اجرای برجام از سوی طرف غربی را امری شدنی تصور کنیم. برجام در طرف غربی از روی کاغذ فراتر نخواهد رفت. علت نیز مشخص است. تغییر ماهیت انقلابی و توقف حمایت ایران از محور مقاومت اصلیترین خواسته مورد مطالبه غربیهاست. پیاده سازی برجام در عمل منوط به تغییر رفتار ایران در این موضوعات است. اوباما به صراحت این موضوع را بیان کرد و مقام معظم رهبری نیز با هوشمندی در صحبتهای اول فروردین خط بطلان بر پروژه برجام ۲ و ۳ کشیدند.

۵- هر چقدر زمان میگذرد ابعاد ناشناخته برجام بیشتر هویدا می شود. ابتدا برخی از روی جو زدگی دم از لغو همه تحریمها زدند. کم کم معلوم شد لغو نیست و تعلیق است. کمی بعد معلوم شد همه تحریمها نیست و تنها بخشی از تحریمهاست. با این وجود دولتمردان مدعی شدند که همه تحریمهای اقتصادی اصلی برطرف شده و تحریمهای باقیمانده وزنی ندارد! اکنون اما کم کم مشخص میشود تحریمهای باقیمانده هسته‌ای و غیر هسته‌ای چندان سبک وزن نیست. اقتصاد ایران از سد تحریمها نگذشته و تنها یک راه برای عبور از آن وجود دارد. نسخه ای به نام اقتصاد مقاومتی که نیازمند به توجه به داخل و تلاش و پیگیری شبانه روزی است و به نظر نمی‌رسد چندان با روحیات و حال و اوضاع کابینه یازدم مطابقت داشته باشد.

لطفا دیدگاه خود را ثبت کنید